การตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ หรือ EKG (Electrocardiogram) เป็นวิธีการที่ใช้วัดและบันทึกกิจกรรมทางไฟฟ้าของหัวใจ ซึ่งช่วยในการตรวจหาความผิดปกติของหัวใจได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยทั่วไปแล้ว การตรวจ EKG จะบอกได้ว่าหัวใจทำงานอย่างไร มีความผิดปกติเกี่ยวกับจังหวะการเต้น หรือมีความเสี่ยงต่อภาวะโรคหัวใจหรือไม่ ค่า EKG ปกติและค่าผิดปกตินั้นสามารถบอกถึงสุขภาพหัวใจของแต่ละคนได้อย่างชัดเจน

ค่า ekg ปกติ คืออะไร?

การตรวจ EKG จะประกอบด้วยส่วนต่าง ๆ ที่สามารถแสดงถึงกิจกรรมทางไฟฟ้าของหัวใจในแต่ละช่วง การทำงานของหัวใจจะมีจังหวะการเต้นตามปกติที่เรียกว่า Sinus Rhythm ซึ่งหมายถึงการที่คลื่นไฟฟ้าเริ่มต้นจาก Sinoatrial (SA) Node ซึ่งเป็นจุดกำเนิดสัญญาณไฟฟ้าของหัวใจ จากนั้นคลื่นไฟฟ้าจะส่งผ่านไปยังห้องต่าง ๆ ของหัวใจ และทำให้เกิดการหดตัวที่สอดคล้องกัน

เมื่ออ่านผล ค่า ekg ปกติ แพทย์จะสังเกตจากหลาย ๆ ค่าที่สำคัญดังนี้

อัตราการเต้นของหัวใจ (Heart Rate)

ค่าอัตราการเต้นของหัวใจในผู้ใหญ่ปกติจะอยู่ระหว่าง 60-100 ครั้งต่อนาที หากค่ามากกว่า 100 ครั้งต่อนาที อาจบ่งบอกถึง ภาวะหัวใจเต้นเร็ว (Tachycardia) และหากน้อยกว่า 60 ครั้งต่อนาที อาจเป็น ภาวะหัวใจเต้นช้า (Bradycardia)

จังหวะการเต้นของหัวใจ (Heart Rhythm)

จังหวะการเต้นของหัวใจที่ปกติคือ Sinus Rhythm ซึ่งจะมีการเคลื่อนที่ของคลื่นไฟฟ้าอย่างเป็นระเบียบ แต่หากมีการขาดตอน หรือการส่งสัญญาณที่ผิดปกติ จะถือว่าเป็น Arrhythmia ซึ่งเป็นภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ

ช่วง PR Interval

PR Interval เป็นช่วงเวลาที่คลื่นไฟฟ้าเคลื่อนจาก SA Node ไปยังห้องล่างของหัวใจ (Ventricles) ค่า PR Interval ปกติจะอยู่ที่ 0.12-0.20 วินาที หาก PR Interval ยาวเกินไปอาจบ่งบอกถึง ภาวะ Block ของระบบไฟฟ้าหัวใจ และหากสั้นเกินไป อาจบ่งบอกถึงการนำไฟฟ้าที่ผิดปกติ

QRS Complex

QRS Complex แสดงถึงการกระจายคลื่นไฟฟ้าในห้องล่างของหัวใจ ค่า QRS ปกติจะอยู่ที่ 0.08-0.10 วินาที หากค่า QRS ยาวเกินไปอาจบ่งบอกถึงการทำงานที่ผิดปกติของหัวใจห้องล่าง เช่น การโตของกล้ามเนื้อหัวใจ (Hypertrophy) หรือ ภาวะการนำไฟฟ้าที่ผิดปกติ

QT Interval

QT Interval แสดงถึงช่วงเวลาที่หัวใจหดตัวและคลายตัวในแต่ละรอบการเต้น ค่า QT ปกติจะอยู่ที่ 0.36-0.44 วินาที หากค่า QT ยาวเกินไปอาจเสี่ยงต่อการเกิด ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะร้ายแรง (Torsades de Pointes)

ค่า EKG ผิดปกติบอกอะไรได้บ้าง?

ค่า EKG ที่ผิดปกติสามารถบ่งบอกถึงภาวะต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการทำงานของหัวใจ ซึ่งแต่ละความผิดปกติจะมีลักษณะเฉพาะที่สามารถระบุได้ดังนี้:

ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ (Arrhythmia)

การเต้นของหัวใจที่ไม่เป็นจังหวะปกติ อาจเป็นภาวะหัวใจเต้นช้า หัวใจเต้นเร็ว หรือหัวใจเต้นไม่สม่ำเสมอ โดยภาวะนี้อาจเกิดจากสาเหตุหลายอย่าง เช่น โรคหัวใจ โรคเบาหวาน หรือความผิดปกติของระบบไฟฟ้าหัวใจ

โรคหัวใจขาดเลือด (Ischemic Heart Disease)

EKG สามารถบ่งบอกถึงภาวะหัวใจขาดเลือดหรือภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลันได้ เช่น การเปลี่ยนแปลงของคลื่น ST หรือ T Wave ที่บ่งบอกถึงการขาดออกซิเจนในหัวใจ

ภาวะหัวใจโต (Cardiomegaly)

การที่คลื่นไฟฟ้าถูกส่งออกมานานเกินไปในช่วง QRS Complex อาจบ่งบอกถึงการโตของหัวใจ หรือการขยายของห้องล่างของหัวใจ ซึ่งเป็นภาวะที่ทำให้การบีบตัวของหัวใจไม่เต็มประสิทธิภาพ

ภาวะหัวใจล้มเหลว (Heart Failure)

การบันทึกคลื่นไฟฟ้าหัวใจที่ผิดปกติในช่วง QT Interval หรือ QRS Complex อาจบ่งบอกถึงภาวะหัวใจล้มเหลว ซึ่งหัวใจไม่สามารถบีบเลือดไปเลี้ยงร่างกายได้อย่างเพียงพอ

การนำไฟฟ้าผิดปกติ (Conduction Abnormalities)

หากคลื่นไฟฟ้าในหัวใจมีการส่งสัญญาณผิดปกติ เช่น การส่งสัญญาณล่าช้าในช่วง PR Interval หรือ QRS Complex อาจบ่งบอกถึงการทำงานผิดปกติของระบบการนำไฟฟ้าในหัวใจ เช่น ภาวะ AV Block หรือ Bundle Branch Block

ค่า ekg ปกติ เป็นวิธีที่สำคัญในการวิเคราะห์สภาวะสุขภาพของหัวใจ ค่า EKG ปกติ เช่น อัตราการเต้นของหัวใจระหว่าง 60-100 ครั้งต่อนาที และจังหวะการเต้นที่สม่ำเสมอ (Sinus Rhythm) ช่วยบ่งบอกถึงการทำงานของหัวใจที่ปกติ ในทางกลับกัน ค่า EKG ที่ผิดปกติสามารถบอกได้ถึงโรคหรือภาวะต่าง ๆ ของหัวใจ เช่น ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ โรคหัวใจขาดเลือด หรือภาวะหัวใจโต ได้